Maymun çiçeği virüsü tehlikeli mi?

Yeni bir paniğe neden olan maymun çiçeği virüsünün farklı ülkelerde birçok beşerde tespit edildiğini belirteren Demirel, “Güncel olgulara yol açan Batı Afrika tipinin vefat oranları düşük. Lakin bu virüsün temiz olduğu manasına gelmiyor” dedi.

Coronavirüs pandemisi bitmeden, dünya bu kere ‘maymun çiçeği virüsü’yle (monkeypox) sarsıldı. Münasebetiyle akıllarda pek çok soru işareti oluştu. Enfeksiyon Hastalıkları ve Mikrobiyoloji Uzmanı Doç. Dr. Aslıhan Demirel’e bu virüsle ilgili merak edilenleri sordum. İşte açıklamaları…

Doç. Dr. Aslıhan Demirel

YENİ BİR VİRÜS MÜ?

Bugünlerde gündemde olan ve kaygı yaratan maymun çiçeği virüsü (monkeypox), birinci olarak 1958 yılında maymunlarda çiçek hastalığı gibisi bir salgının ortaya çıkmasıyla görülmüş, hasebiyle bu ismi almıştır. İsminde maymun geçmesine karşın insanlara bulaş, maymundan değil fare, sıçan, sincap üzere kemirgenlerden olmaktadır. İnsanlarda birinci defa 1970 yılında Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde saptanmıştır. Ayrıyeten Afrika kıtasından dünyanın öteki bölgelerine de kemirgenler ve beşerler aracılığıyla taşınarak öbür ülkelerde de gözlenmektedir. Yani bu virüsle dünya Covid-19 hastalığında olduğu üzere birinci sefer karşılaşmamıştır. Fakat bugün dikkat çekmesinin nedeni Afrika dışında görülen olgu sayısının bir hafta içinde besbelli formda artmasıdır.

HANGİ ÜLKELERDE GÖRÜLDÜ?

Bu yıl 13-21 Mayıs tarihleri ortasında 92 kesin, 56 kuşkulu olay Afrika dışındaki 13 ülkeden, Kuzey Amerika ve Avrupa’dan bildirilmiştir. Olguların büyük kısmı Portekiz, İspanya, İngiltere ve Kanada’dandır. Ülkemizde ise şimdi bildirilen olay bulunmamaktadır. Lakin tüm dünyada seyahat imkanlarının kolaylığı düşünüldüğünde, bu virüsün varlığı akıldan çıkartılmamalı, şüphelenildiğinde gereken tedbirlerin alınması, temaslı olayların süratle değerlendirilip izolasyona alınması salgın oluşmaması için çok kıymetlidir.

NASIL BULAŞIR?

Enfekte hayvandan insanlara ısırık, tırmalama, hayvanın kan ve beden sıvılarıyla yahut etiyle temas, lezyonlara direkt temas yahut tüm bunlarla kirlenmiş cansız gereçten temasla bulaşır. Beşerden beşere bulaşma ise büyük teneffüs salgısı damlacıklarıyla olur. Büyük damlacıklar uzak aralara gidemediğinden beşerden beşere bulaşma için uzun müddetli ve yakın temas gerekir. Bu da Covid-19’a benzeri büyük salgınlar yapmasını engelleyebilecek bir özelliktir. Bulaşma yakın temas ve damlacıklarla olduğundan kesin olmamakla birlikte cinsel yolla bulaşın da olduğu düşünülmektedir. Son görülen hadiselerin bir kısmının bu yolla bulaştığı bildirilmiştir.

BELİRTİLERİ NELERDİR?

Hastalık, klinik olarak, ateş, halsizlik, yaygın kas ağrısı, deri döküntüleri ve büyümüş lenf bezleri ile kendini gösterir. 1980 yılında, aşı ile dünya çapında ortadan kaldırılan  çiçek hastalığı virüsüyle birebir aileden gelen bir DNA virüsüdür. Maymun çiçeği ile suçiçeği virüsünün döküntüleri birbirine emsal. Fakat bedendeki yerleşimleri, hastalığın seyri birbirinden farklıdır. Çiçek virüsü aşı sayesinde yıllardır görülmemektedir. Maymun çiçeği virüsünde lenf bezlerinin şişmesi bu hastalığı başkalarından ayırmaktadır. Kuluçka devri, yani bulaştıktan sonra belirtilerin görülmeye başlama mühleti 7-14 gündür. Döküntü ise ateşin başlamasından 1-3 gün sonra başlar.  Döküntüler gövdeden çok yüzde, kollarda ve bacaklarda görülür.  Lezyonlar, düz bir kızarıklık halinde başlayıp (makül), deriden kabarık hale gelir (papül); akabinde içleri berrak sıvı ile dolarak “vezikül” görünümü alırlar. Veziküllerin içindeki berrak sıvı sarımsı renkte bir sıvıya döner ve “püstüller” oluşur. Püstüller, kabuk bağlar ve kabukların düşmesiyle lezyonlar ortadan kalkar. Bu süreç, ekseriyetle 2-4 hafta sürer ve tabiatıyla düzgünleşir.

AŞISI VE TEDAVİSİ VAR MI?

Çiçek hastalığını önlemek için Amerika Birleşik Devletleri’nde şu anda lisanslı iki aşı mevcuttur. Bunlardan biri bilhassa maymun hastalığını önlemek için lisanslanmıştır. Lakin şu anda kısıtlı ölçüde bulunmaktadır ve bu hususta çalışmalar devam etmektedir.

Dünya Sıhhat Örgütü 1980’e kadar yapılan çiçek aşılarının maymun çiçeği hastalığına karşı yüzde 85 koruyuculuğunun olduğunu bildirmektedir. Bu sebeple o periyoda kadar aşılanmış şahıslarda koruyuculuk olduğu düşünülse de bunun vakitle ne kadar azaldığı bilinmemektedir. Hastalığın ayrıyeten şu an için kesin ve kanıtlanmış bir tedavisi bulunmamaktadır.

ÖLÜMCÜL MÜDÜR?

Bağışıklık sistemi baskılanmış şahıslarda hastalık ağır seyredebilir. Hastalığa bakteriyel enfeksiyonlar eklenebilir, zatürre, sepsis (tekli ve çoklu organ yetmezliğine kadar gidebilen önemli tablo) , ensefalit (beyin iltihabı) ve görme kaybı gelişebilir. Şu an aktüel olgulara sebep olan Batı Afrika tipinin vefat oranı düşük olup, yüzde 1 olarak bildirilmiştir. Temaslı şahısların 21 gün mühletle izlenmesi gerekir.

SALGINA YOL AÇAR MI?

Maymun çiçeği virüsünün belirti göstermesi bir avantaj. Belirtiler ortaya çıktığında hastalar izole edileceğinden Covid-19 üzere büyük salgınlar yapamayacağı öngörülmektedir.

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*