Kurban ibadeti ile ilgili dikkat edilmesi gerekenler

Yaklaşan Kurban Bayramı münasebetiyle, kurban ibadetinin yoluna uygun olarak yapılması için dikkat edilecek konulara ve bu bağlamda hakikat bilinen birtakım yanlışlara dair Din İşleri Yüksek Kurulu’ndan açıklama geldi.

Kurban’ın İslam dinindeki en önemli ibadetlerden biri olduğuna dikkat çekilen açıklamada, şu tabirlere yer verildi:

Gücü yeten müminler…

“Kurban dini bir terim olarak, Şanlı Allah’a yakınlık sağlamak ve O’nun isteğine ermek için ibadet gayesiyle, muhakkak kaideleri taşıyan hayvanı metoduna uygun olarak kesmeyi ve bu maksatla kesilen hayvanı tabir eder.

Kurban, İslam dinindeki esas ibadetlerden biri olup İslam ümmetinin şiarlarındandır. Kurban ibadetinin özü Hakk’a yakın olmaktır. Gücü yeten müminler, ilahi rızayı kazanmak gayesiyle kurbanlarını keserek hem Cenab-ı Hakk’a yakınlaşmakta, hem de maddi durumlarının yetersiz olması sebebiyle kurban kesemeyenlere yardımda bulunmaktadırlar.


Bazı kurallar var

Kurban bölümü bir ibadet olduğuna nazaran bu bahiste uyulması gereken kimi kurallar da kelam mevzusudur. Bunlara uyulmadığı takdirde ibadet; birtakım durumlarda geçersiz, kimi durumlarda ise eksik olabilmektedir.

Bunun dışında toplumumuzda kurban ile ilgili gerçek bilinen kimi yanlışlar da kelam hususudur. Gerek uyulması gereken konuları gerekse gerçek bilinen yanlışları vurgulamak ibadetin sıhhati açısından kıymet arz etmektedir.”


Kurbanlık hayvanın nitelikleri

Kurbanlık hayvanın nitelikleri ise şu sözlerle paylaşıldı:

“Kurban olarak lakin koyun, keçi, sığır, manda ve deve kesilebilir. Bunların dışındaki hayvanlar kurban olarak kesilemezler. Kurbanlık hayvanlarda kameri yıl aslına nazaran, devenin 5; sığır ve mandanın 2; koyun ve keçinin ise 1 yaşını doldurması koşuldur.

Bu yaşları tamamlamayan bir hayvan kurban olmaz. Lakin yalnızca koyun cinsi için bir istisna kelam hususudur. Buna nazaran 6 ayını tamamlayan koyun, bir yaşını doldurmuş üzere gösterişli/iri olması halinde kurban edilebilir.


Koyun yahut keçiye 7 kişi giremez

Koyun yahut keçi yalnızca bir kişi ismine kurban edilir. Deve, sığır ve manda ise bir şahıstan yedi bireye kadar ortak olarak kurban edilebilir. Bu durumda her bir kişinin payı yedide birden aşağıya düşmemelidir.

Kurban edilecek hayvan sağlıklı ve organları tam olmalıdır. Hayvandan beklenen niyeti tümüyle yok eden yahut pahasını azaltan kusurlar, hayvanın kurban olmasına mani teşkil eder.


Boynuzu kırık hayvan…

Belirgin derecede hasta, yürüyemeyecek derecede zayıf yahut topal, bir ya da iki gözü kör, boynuzlarının biri yahut ikisi kökünden kırık, kulaklarının yahut göğüslerinin yarısı kesik, dişlerinin tamamı yahut birçok dökük hayvanlardan kurban olmaz.

Hayvanın doğuştan boynuzsuz olması, boynuzunun bir kısmının kırık olması, bir kulağının delik yahut yırtılmış olması, hafif hasta ve hafif topal olması kurban edilmesine mahzur değildir. Etinden ya da hizmetinden yararlanmak gayesiyle kısırlaştırılmış/iğdiş edilmiş hayvanlar kurban olarak kesilebilir.”


Vekaletle kurban

Vekaletle kurban tertiplerinde dikkat edilmesi gereken konular ise Konsey tarafından şöyle anlatıldı:

“Vekaletle kurban kestirmek isteyen kişinin, kesene vekalet vermesi gerekir. Şayet kurban ibadetinin yerine getirilmesi konusunda bir kurum aracı kılınıyorsa bu durumda kurbanın satın alınması, kesilmesi ve dağıtılması üzere konularda genel bir vekalet verilmelidir.

Aracı kişi ve kuruluşlar, vekalet kurallarının dışına çıkmamalı, kurbanlarla ilgili olarak, sahiplerinin bilgisi ve isteği dışında iş ve süreçlerde bulunmamalıdırlar. Hayvan, kurban niyetiyle ve vekalet veren kişi ismine kesilmelidir. Ortakların tamamının niyeti ibadet olmalıdır.


Bayramın dördüncü günü kurban kesilir mi?

Kurbanlıklar, kesinlikle kurban kesim günleri içerisinde kesilmelidir. Udhiyye kurbanının kesim vakti, bayram günü bayram namazı kılındıktan sonra başlayıp bayramın üçüncü günü güneş batıncaya kadar devam eder.

Şafii mezhebine nazaran ise bayramın dördüncü günü güneş batıncaya kadar da kurban kesilebilir. Kesim gerçekleştirilirken hem kurbanlık hayvanın hem de kısmı gerçekleştirenlerin ziyan görmemesi için gerekli önlemlerin alınması ve etraf paklığı üzere konulara azami derecede dikkat edilmesi gerekir.


Kesim fiyatı hayvanın eti ile ödenemez

Bunun yanı sıra bıçak bileme vb. hazırlıklar hayvanın gözü önünde yapılmamalı, kesim sürecinin öbür hayvanların göreceği biçimde gerçekleştirilmemesine de ihtimam gösterilmelidir. Hayvan kesim fiyatları yahut tertip masrafları, kesilen kurbanlık hayvanların etleri, derileri yahut sakatatından karşılanmamalı, bunlar ayrıyeten ödenmelidir.

Hissedarlar belirlenmeden hayvanların topluca kesilmesi caiz değildir. Şimdi kesim yapılmadan her bir hissedar, kurban edilecek bir büyükbaş hayvanın en az yedide bir payına kaydedilerek belirlenmeli ve hayvan, belirlenen hissedarlar ismine vekaleten kesilmelidir.


Kesimden sonra 7’nci kişi dahil olamaz

Bunun bilakis örneğin, altı kişi ismine kesilen bir büyükbaş hayvana, bölümden sonra yedinci kişi dahil edilemez. Kurban ibadetinin en temel gayelerinden biri de muhtaçlık sahiplerine kurban etlerini ulaştırarak onların Kurban Bayramı sevincine iştirak etmelerini sağlamaktır.

Bu doğrultuda kurban tertibi yapan kuruluşların kurban etlerini satma cihetine gitmeden, bayram günlerinde et olarak muhtaçlık sahiplerine ulaştırma çabası içerisinde olmaları gerekir.


Ticari kuruşların dikkatine…

Kurban kesim tertibi yapan kuruluşların, kapasitelerini evvelce belirleyerek kesip dağıtabilecekleri ölçüde kurban vekaleti almaları gerekir.

Kapasitelerinin üzerinde vekalet alıp kurban etlerini daha baştan satıma bahis etmeleri caiz değildir. Ticari kuruluşlar, kurban tertibi çerçevesinde et satımını çağrıştıran uygulamalardan uzak durmalıdır.


Et ile kurban farklı şeyler

Et satımı ile kurban ibadeti birbirinden farklı şeylerdir. Hasebiyle kurban bölümüne aracılık eden ticari kuruluşlar, muhakkak kiloda et ölçüsünün kurban sahiplerine verilmesini taahhüt etmemelidirler.

Bunun yerine varsayımı bir kilo aralığı belirleyerek, bu kilo aralığında bir hayvanı kişi ismine vekaleten kesebilirler. Bu durumda çıkan et ne ise pay sahibine teslim edilmesi gerekir.


İzin verilen yerlere ulaştırılmalı

Hissedarların etlerinden eksiltme yoluna gidilerek yahut kestirimi kilodan fazla gelen etler toplanarak yeni bir pay oluşturulmamalı ya da bu etler diğerlerine satılmamalıdır.

Kuruluşlar, vekaletlerini aldıkları şahıslar ismine kestikleri kurban etlerinin tamamını ya hissedarlara ya da vekalet kurallarına uygun olarak onların müsaade verdiği yerlere ulaştırmalıdır.


Fazladan pay toplamak isteyen kaynaklar olabilir

Kurban etlerinin sahiplerine verilmesi üzerine mutabakat yapıldıysa, etlerin karıştırılmaması ve her hissedara kendi kurbanının etinin verilmesi gerekir. Zira bu paylar, vekalet verenlerin mülkiyetinde olduğundan yapılacak her türlü tasarruf onların müsaadesi ve onayına bağlıdır.

Hissedarlar, kurban payının tamamına sahip olmalı, kuruluşlar fazla pay toplayabilmek için pay fiyatını düşük ilan ederek kendi kaynaklarından ek fiyat ödememelidirler.”


Doğru bilinen yanlışlar

Kurban ibadetiyle ilgili yanlışsız bilinen kimi yanlışlara ise şu tabirlerle değinildi:

“Kurban ibadetinin yerine getirilmesi için, gerekli kaideleri taşıyan bir hayvanın yordamına uygun olarak kesilmesi kuraldır. Kesim gerçekleşmeksizin sırf bağışta bulunmak yahut sadaka vermek kurban ibadeti yerine geçmez.

Bu bağlamda ‘Kesimsiz kurban bağışı’ vb. isimler altında yapılan bağışların hiçbir dini desteği bulunmamakta olup kelam konusu bağışlar kurban sayılmaz. Hasebiyle toplumumuzdaki kurban anlayışını zedeleyecek bu tıp uygulamalara prestij edilmemelidir.


1 kurban payı, bir bireye ait

Bir kurban payı sırf bir kişi içindir. İmkanı olmayan birden fazla kişinin, tek kişilik bir paya ortak olabileceği anlayışı dinen yanlışsız değildir. Bu prestijle küçükbaş bir hayvana birden fazla kişinin ortak olması ya da büyükbaş bir kurbanlığa yediden fazla kişinin hissedar olması caiz değildir.

Birebir paya birden fazla kişinin ortak olması halinde kurban ibadeti yerine getirilmiş olmaz. Bu bağlamda vekaletle kurban kesen kuruluşlar kendi isimlerine değil, yalnızca vekalet veren kimseler ismine kurban kesebilirler.


‘Peygamber ismine bir kurbana girmek dinimizde mevcut değil’

İnsanların bir ortaya gelerek topluca Hz. Peygamber (Sallallahü teala aleyhi ve sellem) ismine bir kurban payına girmeleri biçiminde bir uygulama dinimizde mevcut değildir.

Dolayısıyla dini hislerin istismarına yönelik bu cins uygulamalardan uzak durulmalıdır. Dinimizde kabir kurbanı yahut meyyit kurbanı ismiyle bir kurban tipi bulunmamaktadır. Ölenin vasiyeti yoksa onun ismine udhiyye kurbanı kesilmesi gerekmez.


Kurban kanı sürme inancı gerçek değil

Kurban kanının, alın yahut otomobil tekerleği üzere eşyalara sürülmesi inancı yanlışsız değildir. Evli olmayan kimselerin -gerekli mali imkana sahip olsalar da- kurban kesemeyecekleri anlayışı yanlıştır.

Kurban kesim sürecini bayanların yapamayacağı anlayışı gerçek değildir. Kesme marifetine sahip olan kişi, erkek olsun bayan olsun, kurban bölümünü gerçekleştirebilir.


6 kişi de ortak olabilir

Büyükbaş bir kurbanlığın hissedar sayısının kesinlikle 3, 5, 7 üzere tekli sayılarda olması gerektiği anlayışı gerçek değildir.

Bir büyükbaş hayvana yedi kişi ortak olabildiği üzere altı kişi de ortak olabilir.

Kıymetli olan her birinin payının yedide birden az olmamasıdır.


Kapak atmak üzere alametler

Kurbanlık hayvanın gerekli yaşını tamamladığı halde şimdi kapak atmamış (sığır cinsi hayvanlarda ön kesici süt dişlerinin dökülüp kalıcı ön kesici dişleri çıkmamış) ise kurban edilemeyeceği formundaki anlayış yanlışsız değildir.

Yaşının tam olarak tespit edilemediği durumlarda ise kapak atmak üzere alametlere prestij edilebilir.


Kurban etinin 7 yoksula dağıtılması anlayışı da hakikat değil

Kurban etlerinin kesinlikle yedi yoksula dağıtılması gerektiği formundaki anlayış yanlışsız değildir.

Kişi udhiyye kurbanını kestikten sonra bunun bir kısmını muhtaçlık sahiplerine, bir kısmını akraba ve komşularına verdikten sonra geriye kalan kısmını kendi konutu için kullanabilir.

Bu karar adak olmayan udhiyye kurbanlarıyla ilgilidir.


Allah isteği için kurban kesmek…

Vekaletle kurban kesen kuruluşların da udhiyye kurbanlarının etlerini kelam verdikleri yerlerin dışına dağıtmamaları, vekalete alışılmamış davranmamaları gerekir.

Kurbanlık hayvana ortak olanların kimilerinin adak yahut akika niyetiyle kurbana iştirak etmesinin kurbana mani olduğu biçimindeki anlayış kusurludur. Ortakların her birinin niyetinin Allah isteği için kurban kesmek olması, kurbanın geçerli olması için kafidir.”

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*